BINH NHẤT
Group: Admin
Posts: 32
Member No.: 1
Joined: 30-July 08
|
1- Báo bản-Một phong tục tập quán đẹp vùng chân quê
Xă Yên Từ, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh B́nh là xă có phong tục Báo Bản. Thôn Nộn Khê, một trong 6 thôn của xă Yên Từ là chốn chân quê, nơi giữ ǵn lâu đời phong tục đẹp này. Nộn Khê h́nh thành làng từ thời Lê-Hồng Đức, cách đây đă hơn 500 năm. Làng có 8 họ chính: Bùi, Đinh, Phạm, Cao, Mai, Lê, Trần, Nguyễn. Quá tŕnh xây dựng và phát triển, 8 họ chính trên đă mở ra nhiều chi, hiện nay có đến 26 ḍng họ.
Tục lệ Báo Bản h́nh thành từ lâu và được phát huy cho đến ngày nay, mà trong thời đổi mới này tục lệ đẹp càng thêm phong phú, đa dạng. Báo là báo công, báo những việc đă làm trong năm qua, bản là gốc. Vậy Báo Bản là tổ chức một cuộc lễ hội để nhớ về nguồn gốc, nhớ về tổ tiên, những người đă có công lao xây dựng làng xóm ngày nay và sự đóng góp của lớp con cháu sau này. Ngày Báo Bản là ngày hội tụ của con cháu, của tất cả các ḍng họ đang công tác, học tập, lao động từ "bốn phương" về. Nhiều người từ phía Nam, đông nhất là ở TP.Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh ở phía Bắc, đến ngày Báo Bản là rủ nhau về quê dự lễ hội. Ca dao về ngày này được lớp lớp cháu con thuộc ḷng:
Dù ai muôn nẻo đó đây
Mười tư tháng Một là ngày hội quê
Dù ăn buôn bán trăm nghề
Nhớ ngày Báo Bản, ta về quê ta
Đúng ngày 14 tháng Giêng âm lịch, sau Tết, không khí mùa xuân c̣n đậm nét, làng tổ chức lễ hội. Đầu tiên là cuộc rước kiệu, những cỗ Bát cống, Long đ́nh được đặt trên vai các công dân trẻ của làng, trong tiếng trống cái và điệu nhạc du dương của phường bát âm, kiệu được rước quanh làng rồi trở về đ́nh. Một cụ già có uy tín, mũ áo chỉnh tề, hướng lên nơi thờ tổ tiên, trong ánh sáng của các cây nến và hương thơm của những cây nhang trầm, trịnh trọng, dơng dạc đọc bài văn tế. Bài văn tế được soạn công phu, nói về công ơn của tổ tiên và việc xây dựng làm xóm trong thời đại mới, những tiến bộ, những thành tích của dân làng, những nét đẹp trong t́nh làng nghĩa xóm, trong việc sản xuất và học hành và xin hứa với người xưa là luôn vun đắp cho cái gốc được muôn đời bền vững.
Sau lễ là tổ chức yến lăo, mừng các cụ vào tuổi thọ đáng kính, từ 60 tuổi trở lên. Các xóm đứng ra cáng đáng việc này. Không tổ chức ăn uống, mà làm lễ dâng hương, đọc thơ chúc mừng. Cụ Bùi Văn Mược, một cán bộ cấp úy của quân đội, vừa vào tuổi "xưa nay hiếm", vui vẻ nói với tôi:
- Sống trong chế độ mới, ở nông thôn, môi trường thoáng đăng, con cháu phụng dưỡng chu đáo, lại được thảnh thơi về tinh thần, nên tuổi thọ của các cụ ở Nộn Khê khá cao. Đến đầu xuân 1998 này, Nộn Khê có hơn 500 cụ đă qua tuổi 60, hơn 200 cụ từ 70 đến 79 tuổi; 80 cụ từ 80 trở lên. Bà cụ Đinh Thị Vi, thọ đến 102 tuổi, vừa qua đời tháng 4/1998. Năm nay, lễ Báo Bản có 5 ô tô chở đầy con cháu các nơi về, trong đó có TP.Hồ Chí Minh, Thanh Hóa, Hà Nội, Nam Định.
Nộn Khê c̣n một nét đẹp này: thôn có chùa lại có nhà thờ, bà con theo đạo Phật, đạo Công giáo và nhiều người không theo đạo nào nhưng tất cả vẫn đoàn kết, giúp đỡ nhau trong sản xuất, dựng xây, học hành. Làng này, việc trị an được đảm bảo, nghề phụ phát triển, đan lát, thêu ren, cây cảnh và đặc biệt, việc học hành của các cháu được mọi người chăm lo.
Qua chuyện tṛ với bác Bùi Văn Mược và gặp mấy cụ cùng mấy anh cán bộ, tôi được biết, Nộn Khê có truyền thống về học hành. Thời xưa, Nộn Khê có 53 cử nhân và tú tài. Sau Cách mạng tháng 8-1945, làng này có một tiến sĩ, 6 phó tiến sĩ, 132 thạc sĩ và cử nhân. Năm 1997, Nộn Khê có 10 học sinh thi đỗ vào các trường đại học. Đến mấy xóm nhỏ, tôi được các cụ đọc cho nghe một câu đối khá hay:
Bách niên văn vật thanh danh địa
Tứ giáp nay y quan lễ nhạc đ́nh
Đă hàng trăm năm, đất này nổi tiếng là nơi văn vật.
2- Chủ Nhà - người ở.
Nhà phong lưu nuôi đến ba, bốn đầy tớ, nhà phú quư có khi nuôi đến vài chục người. Đầy tớ trai dùng để hầu hạ sai khiến gọi là thằng: thằng cam, thằng quít, thằng nhỏ, thằng nấu gọi là thằng bếp. Ở nhà quê cứ đến mùa cày cấy th́ mới nuôi để làm ruộng, gọi là kẻ đi ở mùa. Đầy tớ già có tuổi gọi là đầy vú già; người trẻ tuổi nuôi cho con bú gọi là vú em, những đứa nuôi để hầu hạ đàn bà gọi là con nhài, con mụ.
Đầy tớ toàn những kẻ nghèo khó mới đi ở, tuỳ chủ nhà chi công tháng hoặc nuôi ăn, nhiều ít thế nào, miễn là đôi bên bằng ḷng th́ thôi.
Đầy tớ ở với chủ nhà phải thực thà, phải siêng năng, phải trước sau một ḷng, mới là có nghĩa. Mà chủ nhà với đầy tớ th́ nên ở có lượng khoan dung nhân từ, đừng cay nghiệt quá, đừng hành hạ quá. Khi kẻ ăn người ở có bệnh tật ǵ cũng nên chăm nom thuốc thang cho nó, chớ đừng nên như câu tục ngữ "Khoẻ mạnh th́ ở cùng bà, đau ḿnh sốt mẩy th́ ra ở cầu". Khi có công việc hoặc có hoạn nạn ǵ th́ nên giúp đỡ cho nó ít nhiều. Nó có lỗi to mở quở mắt trừng trọi, nếu lỗi nhỏ th́ nên ngơ đi cho nó, thế mới là lựơng kẻ bao dung.
3- ĐÈN Lồng
Những chiếc đèn lồng vốn được xem là biểu trưng của người Trung Hoa. Tuy nhiên, ngày nay chiếc đèn lồng đă xuất hiện nhiều nơi và được nhiều quốc gia xem như là một nét đẹp văn hóa.
Đèn lồng trên thế giới
Chiếc đèn lồng của Trung Quốc đă ra đời cách đây hơn 2.000 năm, trở thành nét văn hóa riêng, huyền bí không nơi nào có được. Người Trung Quốc dùng chiếc đèn lồng thay cho lời cầu chúc một tương lai tốt đẹp, một cuộc sống đầm ấm, hạnh phúc. Tuy nhiên, cùng với thời gian và sự giao lưu văn hóa của các nước, thú chơi đèn lồng lan rộng khắp thế giới. Với công nghệ tiên tiến, tư duy sáng tạo, ngày nay người ta đă làm cho đèn lồng ngày càng hiện đại và đẹp hơn.
Tại châu Á, ngoài việc làm đèn lồng để đón năm mới hoặc trưng bày, trang trí cho lễ Giáng sinh, hằng năm nhiều nơi đă tổ chức những cuộc thi làm đèn lồng với sự tham gia của nhiều nghệ nhân khắp năm châu. Tại Anh, Mỹ, Canada, Úc, lễ hội đèn lồng cũng thường xuyên được tổ chức. Đèn lồng được làm từ nhiều thứ vật liệu truyền thống như gỗ, giấy, nến cho đến các chất liệu hiện đại, sử dụng đèn điện đổi màu có nhạc hỗ trợ. H́nh dáng đèn lồng tại các cuộc thi rất đa dạng từ con gà, con bướm đến chiếc đĩa bay, xe đua, tháp nghiêng Pizza, nhà hát Opera House... Sau mỗi lễ hội là cuộc diễu hành qua các đường phố chính hoặc tổ chức nhảy múa, đốt pháo hoa...
Đèn lồng Hội An
Du khách đến phố cổ Hội An thường bị hút hồn vào sắc màu huyền hoặc, lung linh của những chiếc đèn lồng giăng kín các ngả đường vào phố cổ. Có một chút ǵ như là sự hoài niệm về quá khứ, rất gần mà cũng rất xa, rất thật mà cũng rất mơ hồ. Dường như không khí của một thương cảng sầm uất đang hiển hiện về, dưới ánh đèn lồng và dưới bóng những ngôi nhà cổ đầy chất thơ.
Nghe đâu, trước kia, ở Hội An chỉ có một ít gia đ́nh biết làm đèn lồng và họ cũng chỉ làm trong các dịp lễ Tết, cưới xin... Khi lượng khách du lịch đến Hội An tăng, nhu cầu mua đèn lồng làm quà kỷ niệm tăng theo. Và thế là h́nh thành nghề làm đèn lồng ở phố cổ như ngày nay.
Đèn lồng Hội An có h́nh thức, màu sắc khá đa dạng thể hiện vẻ tinh tế, tài hoa của người thợ Việt Nam. Các nghệ nhân ở Hội An đang dần dần xây dựng nên thương hiệu đèn lồng Việt Nam. Đèn lồng Hội An khá đẹp, nhẹ và quan trọng là có thể thu gọn lại bằng cách xếp khung theo nếp để mang đi, v́ vậy không ít du khách mua vài chiếc đèn lồng như là sự lưu giữ kỷ niệm về một phố cổ nên thơ, đồng thời làm quà tặng thật ư nghĩa cho người thân. Đèn lồng Hội An đang đă trở thành nét văn hóa riêng của phố cổ.
Đèn lồng chất liệu nhựa PP
Đèn lồng chất liệu nhựa PP xuyên sáng, không độc hại, không khung xương và có hoa văn của Công ty Kỹ Thuật Mới xuất hiện lần đầu tiên trên thị trường vào khoảng tháng 9/2005 (Tết Trung thu). Đợt “ra quân” đầu tiên này đă đánh bạt đèn lồng Trung Quốc vốn chiếm lĩnh trên thị trường từ nhiều năm trước.
Đèn lồng chất liệu PP được cấu thành bởi nhiều tấm nhựa phẳng ghép lại, có thể lắp ghép theo nhiều h́nh dáng: tṛn, oval, ngôi sao, hoa sen, con cá, cà na... ; có thể treo ở bất kỳ nơi đâu: lễ hội, sân vườn, nhà hàng, khách sạn, nhà ở... và quan trọng là gọn, nhẹ, dễ vận chuyển. Có lẽ v́ vậy mà đèn lồng này đang được nhiều khách hàng trong và ngoài nước quan tâm. Ngoài Canada đă đặt mua hàng từ tháng 11/2005, khách hàng ở Hồng Kông, Mỹ, New Zealand cũng đến tham quan và mua mẫu.
Với mong muốn làm cho Tết cổ truyền Việt Nam thêm nhiều màu sắc, phong phú và sinh động hơn, Công ty Kỹ Thuật Mới đang sản xuất 2 mẫu đèn lồng đặc biệt dành riêng cho Tết Nguyên đán có in h́nh hoa mai và câu đối chúc Tết.
Bên cạnh đó, Công ty Kỹ Thuật Mới vừa giới thiệu loại đèn lồng mô phỏng Văn Miếu Quốc Tử Giám. Theo ông Hà Văn Lô (người thiết kế mẫu đèn lồng này): “Trung Hoa có văn hóa đèn lồng hơn 2.000 năm, c̣n ở nước ta gần như c̣n mờ nhạt. Từ lễ hội, sân khấu hóa đến các khách sạn, nhà hàng, ở đâu cũng thấy đèn lồng Trung Quốc, không thấy đèn lồng mang bản sắc văn hóa của dân tộc Việt Nam. Đó là điều làm tôi băn khoăn, day dứt măi. Phải t́m một biểu tượng ǵ để khi nh́n vào biết ngay đó là đèn lồng Việt Nam, không phải của Trung Quốc? Phải sử dụng chất liệu ǵ, thiết kế như thế nào để “hợp nhăn”người Việt Nam? May thay, ông Huỳnh Văn Khánh, Tổng Giám đốc Công ty Kỹ Thuật Mới, cũng có chung trăn trở đó. Sau nhiều ngày đêm t́m ṭi, suy nghĩ, chúng tôi đă chọn h́nh ảnh Văn Miếu Quốc Tử Giám làm biểu tượng cho đèn lồng Việt Nam”.
Chiếc đèn lồng Quốc Tử Giám có mẫu mă thanh thoát, đường nét hoa văn tinh tế làm toát lên vẻ trang nghiêm, cổ kính nhưng không kém phần lung linh huyền ảo. Sẽ thật đẹp biết bao nếu được treo trang trọng trong các lễ hội lớn, các hội trường, sân khấu... ! Ông Khánh cho biết đang tiếp tục nghiên cứu làm đèn lồng có mô h́nh chợ Bến Thành, chùa Một Cột, tháp Rùa... để làm phong phú thêm cho đèn lồng Việt Nam.
Bạn hăy thử treo đèn lồng...
Ngày Tết, lễ hội ở nước ta thường ít khi treo đèn lồng, thường chỉ có ở cung điện vua chúa... Ở nông thôn nước ta, ngày Tết thường treo đèn nhưng là những loại đèn trái ấu, đèn gương (kính)... Đèn thường gắn trên trụ cây tre, cây đùng đ́nh, thậm chí trên cây chuối lột vỏ ngoài... Văn hóa ấy giờ phảng phất trên các kiểu kiến trúc nhà ở đô thị nước ta hiện nay khi ở trước nhà chủ nhân thường thiết kế hai trụ cổng, phía trên có gắn đèn để thắp sáng khi cần, hoặc dịp lễ, tết, đám tiệc...
Tết này, nếu thích bạn hăy thử dùng đèn lồng treo trước nhà, sẽ thấy không khí ngày Xuân ấm áp hẳn lên...
c̣n nửa ......
--------------------
|